Tinh dầu tỏi tây

Theo Abisset (private communication 2004) trích dẫn trong B216 Ch.13 tr.663:

Tổng nhóm organosulfur (sulfide + disulfide + trisulfide + tetrasulfide): ~80%+ tổng cộng (34 + 19.5 + 8.1 + 3.9 + 3.1 + 3.0 + 2.5 + 2.1 + 1.9 = ~78.1%) — chemotype cực kỳ giàu organosulfur, đứng thứ hai trong B216 sau tỏi EO731 19b; chất đánh dấu nhóm chung với tỏi + hành tây + tỏi rừng (ramsons) + hẹ (chives).

Rail dipropyl disulfide ưu thế: 34.0% dipropyl disulfide là hợp chất organosulfur đơn lẻ cao nhất trong tỏi tây; phân biệt tỏi tây với tỏi (diallyl disulfide chiếm ưu thế) + hành tây (methyl propyl disulfide + propyl propenyl disulfide chiếm ưu thế); nhóm thế n-propyl là chất đánh dấu loài (khác với nhóm thế allyl của tỏi + nhóm thế propyl/propenyl hỗn hợp của hành tây).

Rail 60%+ thành phần chung hành tây–tỏi tây (B216 nguyên văn): "Since onion and leek oils share over 60% of their constituents, it seems likely that leek oil will possess a similar action [antiplatelet]." → hoạt tính chống kết tập tiểu cầu được ngoại suy từ hành tây mặc dù chưa có nghiên cứu tim mạch trực tiếp trên tinh dầu tỏi tây.

Rail ngoại suy Skin sensitization tỏi–tỏi tây (B216 nguyên văn): "Since garlic oil is moderately skin sensitizing, there is a suspicion that other essential oils rich in sulfur compounds might present a similar risk." → nghi ngờ gây nhạy cảm da theo ngoại suy nhóm từ tỏi mặc dù chưa có nghiên cứu da trực tiếp trên tinh dầu tỏi tây.

Rail tiền chất enzyme alliinase: Tất cả hợp chất organosulfur chi Allium được hình thành qua hoạt động enzyme alliinase trên các tiền chất cysteine-sulfoxide (S-allyl-, S-propyl-, S-methyl-, S-1-propenyl-cysteine-sulfoxide) khi mô thực vật bị tổn thương (cắt, nghiền, chưng cất). Tỏi tây tươi nguyên vẹn KHÔNG chứa các hợp chất organosulfur lớp tinh dầu; alliinase chuyển hóa tiền chất thành thiosulfinate (allicin ở tỏi, chất tương tự propiin ở tỏi tây/hành tây), sau đó phân hủy thành disulfide + trisulfide + sulfide trong quá trình Steam distillation.

Rail octadecanoic acid vi lượng: Stearic acid (C18:0) 2.2% là acid béo chuỗi dài không bay hơi; sự hiện diện trong tinh dầu cho thấy (a) đồng chưng cất ở nhiệt độ cao hoặc (b) đồng trích xuất sáp/cuticle; thành phần phụ cùng nhóm với lauric acid 30% ở [[laurel-berry]] EO757 23c (tuy laurel-berry là sản phẩm kết hợp dầu nền + tinh dầu kiểu Madeira).

Theo B216 + y học truyền thống Địa Trung Hải / Trung Đông:

• Tim mạch (đường uống, liều rất thấp, chỉ dưới giám sát chuyên gia): Hỗ trợ chống kết tập tiểu cầu + tuần hoàn — ngoại suy nhóm từ hoạt tính chống tiểu cầu của tinh dầu hành tây.
• Kháng khuẩn (lý thuyết): Nhóm organosulfur có hoạt tính kháng khuẩn phổ rộng (tương tự nhóm tỏi + hành tây); chỉ là chỉ dấu nhóm, chưa có nghiên cứu trực tiếp trên tỏi tây.
• Sử dụng ẩm thực (KHÔNG phải aromatherapy): Bản thân tỏi tây (rau) được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực (Địa Trung Hải + Pháp + biểu tượng quốc gia xứ Wales); tinh dầu tỏi tây là sản phẩm thương mại hiếm, chủ yếu dùng trong ngành hương liệu thực phẩm (flavor industry).
• Aromatherapy hiện đại: KHÔNG khuyến nghị cho aromatherapy thông thường — nguy cơ tương tác thuốc Anticoagulant + nghi ngờ Skin sensitization theo nhóm + mùi sulfur-Allium không phù hợp cho xông hương thông thường; cùng nhóm với tỏi EO731 19b — chỉ dùng đường uống dưới giám sát lâm sàng.
• Di sản truyền thống Ai Cập + xứ Wales + Pháp: Tỏi tây (loại rau) là thực phẩm thiết yếu thời Ai Cập cổ đại (khẩu phần thợ xây Kim tự tháp); biểu tượng quốc gia xứ Wales từ thế kỷ thứ 7 (Thánh David); rau quốc dân Pháp cho món vichyssoise + soupe à l'oignon. Bản thân tinh dầu là sản phẩm thương mại hiện đại hiếm.
• Bối cảnh aromatherapy Việt Nam: Tinh dầu tỏi tây / hành baro là sản phẩm hiếm + chuyên dụng với cảnh báo TƯƠNG TÁC THUỐC CHỐNG ĐÔNG MÁU (warfarin / heparin / clopidogrel / aspirin liều thấp hàng ngày); KHÔNG khuyến nghị dùng aromatherapy thông thường; chỉ dùng trong ngành flavor/hương liệu thực phẩm chuyên dụng. Bản thân tỏi tây (rau ăn) phổ biến trong ẩm thực Việt + món súp Pháp / món ăn Trung Đông — nhưng đó là rau ăn, KHÔNG phải tinh dầu cô đặc.

• Ngũ Hành: Kim (nhóm organosulfur có tính thanh lọc + tăng cường Vệ Khí bảo vệ cơ thể theo truyền thống Allium vị cay)
• Luân xa: Cổ họng (luân xa 5) + Tim (luân xa 4) — theo truyền thống chi Allium có tính bảo vệ + thanh lọc
• Ayurveda: Giảm Kapha nhờ tính cay-ấm của nhóm organosulfur; tăng Pitta; trung tính với Vata
• Đông y (TCM): Tính ấm + hành khí + tăng cường Vệ Khí (khí bảo vệ bề mặt cơ thể) theo truyền thống nhóm Allium vị cay; hỗ trợ tuần hoàn tim mạch theo bằng chứng hiện đại về hoạt tính chống kết tập tiểu cầu
• Tâm trạng: Kích thích + kích hoạt + ấm áp — cùng nhóm năng lượng với tỏi + hành tây
• Di sản văn hóa: Khẩu phần thợ xây Kim tự tháp Ai Cập cổ đại + biểu tượng quốc gia xứ Wales (Thánh David, thế kỷ thứ 7) + truyền thống ẩm thực Pháp (vichyssoise) + y học dân gian Địa Trung Hải; bản thân tinh dầu là sản phẩm thương mại hiện đại hiếm, chủ yếu dùng trong ngành hương liệu thực phẩm

• B216 (Tisserand & Young 2014, "Essential Oil Safety, 2nd Ed.") — Ch.13 tr.663–664, hồ sơ Leek (nguồn chính)
• Abisset, private communication 2004 — Hóa học tinh dầu Allium porrum chưng cất từ phần trên mặt đất (trích dẫn trong B216 Ch.13 tr.663)
• Hồ sơ Onion, B216 — entry riêng B216 Ch.13 (hiện nằm ngoài batch này); được tham chiếu cho ngoại suy hoạt tính chống kết tập tiểu cầu
• [[Garlic]] EO731 19b, B216 Ch.13 — tham chiếu ngoại suy nhóm cho Skin sensitization + giới hạn max dermal 0.1% theo tiền lệ nhóm organosulfur
• B216 Box 7.1 — Danh sách cảnh báo uống: thuốc Anticoagulant + phẫu thuật lớn + loét dạ dày tá tràng + bệnh máu khó đông + rối loạn chảy máu
• B216 Table 4.10B — Bảng tương tác thuốc, tham chiếu cho nhóm thuốc Anticoagulant
• Papageorgiou et al 1983 — tham chiếu gián tiếp qua mục B216 về tỏi tây (phản ứng chéo ở cá nhân dị ứng tiếp xúc với tỏi)
• Phân loại thực vật hiện đại APG IV — chi Allium thuộc Amaryllidaceae phân họ Allioideae (khác với phân loại Liliaceae truyền thống trong B216)