Tổng Quan

Danh pháp khoa học: Linum usitatissimum L.
Họ thực vật: Linaceae
Bộ phận dùng: Seed (Hạt) — ép từ hạt lanh chín khô
Màu sắc: Màu vàng nhạt đến vàng hơi xanh ánh (màu đặc trưng từ chlorophyll và carotenoids tự nhiên); dầu cold-pressed chất lượng cao có màu vàng trong; nếu oxy hóa sẽ chuyển sang màu nâu vàng đục
Độ nhớt: medium

Các quốc gia sản xuất chính

CanadaNgaKazakhstanTrung QuốcẤn ĐộMỹ

Tình trạng tại Việt Nam

⭐⭐⭐ — Có bán tại VN qua các kênh online (Shopee, Lazada, Tiki); chủ yếu dạng thực phẩm chức năng (softgel, chai uống); dầu dạng mỹ phẩm ít phổ biến hơn; giá tham khảo: 180.000–350.000 VNĐ/250ml (nhập khẩu). Một số nhà cung cấp nguyên liệu mỹ phẩm tại HCM và Hà Nội có hàng.

Thông số cơ bản

Miễn phí

Phương pháp chiết xuất

Cold-pressed (ép lạnh) — hạt lanh được ép cơ học ở nhiệt độ <40°C trong điều kiện thiếu sáng và kiểm soát oxy để bảo vệ ALA; do PUFA cực cao, quy trình đặc biệt quan trọng: xử lý trong môi trường nitơ (nitrogen-flushed), đóng gói tối màu; phiên bản refined dùng trong công nghiệp (polymerized linseed) không dùng trong mỹ phẩm

Tốc độ thấm

Nhanh

Comedogenic (Gây bít tắc)

2/5

Hạn sử dụng

12 tháng chưa mở

Thông số chuyên sâu

Premium

INCI Name

LINUM USITATISSIMUM SEED OIL

Da khô

5/5

Trẻ sơ sinh

2/5

Tóc/Da đầu

4/5

Da dầu/mụn

3/5

Viêm da cơ địa

5/5

Da lão hóa

5/5

Da nhạy cảm

5/5

Da hỗn hợp

4/5

Nhập khẩu

- **Grown/produced in Vietnam (Trồng/sản xuất tại VN):** No — cây lanh (Linum usitatissimum) không được trồng thương mại quy mô lớn tại Việt Nam; khí hậu nhiệt đới không phù hợp cho trồng lanh lấy dầu; toàn bộ dầu lanh tại VN là nhập khẩu - **VN regions (Vùng trồng):** Không áp dụng — có một số trồng thử nghiệm ở vùng núi phía Bắc (Hà Giang, Lào Cai) nhưng chủ yếu để lấy sợi vải lanh, không lấy dầu - **VN local names (Tên gọi tại VN):** Dầu hạt lanh (phổ biến nhất); dầu lanh; hạt lanh vàng/nâu - **Traditional VN use (Ứng dụng YHCT VN):** Không có ứng dụng truyền thống đáng kể trong YHCT Việt Nam — cây lanh được dùng ở một số dân tộc thiểu số (H'Mông, Thái) để lấy sợi vải, không lấy dầu y học - **VN sourcing notes (Nguồn cung VN):** Có bán trên Shopee VN, Lazada, Tiki — chủ yếu dạng thực phẩm chức năng (viên nang, chai uống); dầu dạng bulk cho mỹ phẩm ít hơn; một số nhà cung cấp nguyên liệu mỹ phẩm HCM có import từ Canada/Ấn Độ; giá ~180.000–350.000 VNĐ/250ml; cần kiểm tra kỹ ngày sản xuất và điều kiện vận chuyển lạnh - **VN Heritage category:** Imported Only - **Export significance (Xuất khẩu):** Không áp dụng — VN là nước nhập khẩu hoàn toàn ---

Acid Béo & Pha Chế

Acid béo chủ đạo: Alpha-Linolenic acid / Acid alpha-linolenic (ALA, C18:3 ω-3)

Oleic acid (Acid oleic)

13.5–21.0%

Stearic acid (Acid stearic)

2.5–4.5%

Linoleic acid (Acid linoleic)

12.0–18.0%

Myristic acid (Acid myristic)

0.0–0.1%

Palmitic acid (Acid palmitic)

4.5–6.5%

Eicosenoic acid (Acid eicosenoic)

0.1–0.2%

Palmitoleic acid (Acid palmitoleic)

0.0–0.2%

Alpha-Linolenic acid (Acid alpha-linolenic)

52.0–62.0%

anti-inflammatorywound healingmoisturizingantioxidantregeneratingsoothinganti-aging

Tỉ lệ sử dụng theo ứng dụng

body10–25%

face5–20%

hair5–15%

massage10–25%

[Fatty acid data] USDA FoodData Central — Linseed/Flaxseed Oil: https://fdc.nal.usda.gov/; Bozan & Temelli 2008, Industrial Crops and Products [CITATION-NEEDED — DOI search "flaxseed oil fatty acid composition Bozan 2008"]

[Tocopherols / Bioactives] Oomah et al. 1995, J Agric Food Chem [CITATION-NEEDED — thực tế PMID: 7640143 — cần xác minh]

[Therapeutic] Neukam et al. 2011, Skin Pharmacol Physiol [CITATION-NEEDED — PMID search "flaxseed oil skin Neukam 2011"]; Bloedon & Szapary 2004, Nutr Rev [CITATION-NEEDED]

[Physical properties] [DATA-NEEDED — COA từ nhà cung cấp thương mại]

[Safety] FDA GRAS database; IFRA guidelines

[VN Context] Shopee VN search "dầu hạt lanh"; không có nguồn VN chính thức

[Data reliability] MODERATE-HIGH — fatty acid data từ nhiều nghiên cứu độc lập nhất quán; physical properties từ suy luận công thức + COA chung; clinical evidence chủ yếu từ đường uống, dữ liệu topical hạn chế hơn

An Toàn

Phân loại an toàn

safe

x Nut Allergy Warning (Cảnh báo dị ứng hạt): Yes — dị ứng hạt lanh (flaxseed/linseed allergy) có thể xảy ra, đặc biệt ở người dị ứng hạt mù tạt (mustard) do cross-reactivity trong họ Linaceae; thực hiện patch test trước khi dùng
x Children (Trẻ em): Caution — an toàn cho trẻ >2 tuổi khi dùng pha loãng ngoài da; không khuyến nghị cho trẻ sơ sinh do mùi và vấn đề oxy hóa
x *Contraindications (Chống chỉ định):

Nghiên cứu

Kết quả

Mức bằng chứng

Neukam et al. 2011 (Skin Pharmacol Physiol)

Bổ sung dầu lanh đường uống 12 tuần cải thiện độ ẩm da, giảm TEWL, giảm độ nhám và bong vảy da

RCT

Yadav et al. 2023 (MDPI Nutrients)

ALA từ hạt lanh ức chế con đường NF-κB và COX-2; giảm IL-6, TNF-α — xác nhận cơ chế chống viêm

Review / In vitro

Bloedon & Szapary 2004 (Nutr Rev)

Hàm lượng ALA 52–62% trong flaxseed oil — nguồn ω-3 thực vật phong phú nhất

Review

Oomah et al. 1995 (J Agric Food Chem)

Profile acid béo flaxseed: ALA chiếm >50%; IV 188–198 g I₂/100g — xác nhận tính dễ oxy hóa

Phân tích

Ứng dụng

Tỷ lệ thông thường

Ghi chú

Serum / tinh dầu dưỡng mặt

5–20%

Không dùng 100% nguyên chất vì oxy hóa nhanh; luôn pha với dầu bền oxy hóa hơn (jojoba, hazelnut); thêm antioxidant bảo quản

Dầu massage / dưỡng thể

10–25%

Pha với dầu ổn định hơn; không làm nền 100% do hạn dùng ngắn sau mở

Dưỡng tóc

5–15%

Pha vào hair mask hoặc leave-in oil; rất hiệu quả cho tóc khô và gãy rụng

Dưỡng môi

5–10%

Pha loãng trong nền dầu khác; không dùng đơn lẻ vì mùi và nguy cơ oxy hóa

Chăm sóc em bé

Không khuyến nghị

Mùi đặc, oxy hóa nhanh, không phù hợp cho sản phẩm trẻ em thương mại

Mức an toàn: An toàn — an toàn khi dùng ngoài da; được FDA công nhận GRAS (Generally Recognized As Safe) cho sử dụng thực phẩm.
Cảnh báo dị ứng hạt: Có — dị ứng hạt lanh (flaxseed / linseed allergy) có thể xảy ra, đặc biệt ở người dị ứng hạt mù tạt (mustard) do phản ứng chéo (cross-reactivity) trong họ Linaceae. Thực hiện patch test trước khi dùng.
Thai kỳ / cho con bú: Thận trọng — ALA ω-3 dùng ngoài da nhìn chung an toàn ở liều thông thường; tuy nhiên dầu lanh đường uống liều cao có thể có hoạt tính phytoestrogen nhẹ (do lignan) — cần thận trọng trong 3 tháng đầu thai kỳ khi bôi diện tích lớn; dùng ngoài da pha loãng được xem là an toàn.
Trẻ em: Thận trọng — an toàn cho trẻ trên 2 tuổi khi pha loãng dùng ngoài da; không khuyến nghị cho trẻ sơ sinh do mùi và vấn đề oxy hóa.
Uống: Dầu lanh ép lạnh food-grade là thực phẩm chức năng phổ biến (bổ sung ω-3); tuy nhiên dầu dùng trong mỹ phẩm cần xác nhận đạt tiêu chuẩn food-grade. Dầu công nghiệp (polymerized linseed) tuyệt đối không uống.

Chống chỉ định:

Người dị ứng hạt lanh hoặc họ Linaceae — tuyệt đối không dùng.
Người đang điều trị thuốc chống đông máu (warfarin, aspirin liều cao) — thận trọng khi bôi diện tích lớn (ω-3 có thể tăng nhẹ tác dụng chống đông).
Người bị rối loạn xuất huyết — thận trọng.
Không dùng trên vết thương hở hoặc nhiễm trùng cấp tính.

Tương tác thuốc:

ω-3 liều cao đường uống có tương tác lý thuyết với thuốc chống đông (warfarin, clopidogrel) — chưa có nghiên cứu đủ mạnh cho đường ngoài da ở liều thông thường.
Liệu pháp hormone (hormone therapy) — phytoestrogen trong lignan (chủ yếu ở bã hạt, lượng rất nhỏ trong dầu) có thể tương tác lý thuyết.

Chỉ dấu chất lượng:

Dầu thật: Màu vàng nhạt, mùi hạt nhẹ dễ chịu khi còn tươi. Không có mùi ôi / mùi sơn (paint-like) — đó là dấu hiệu dầu đã oxy hóa. Dầu kém chất lượng thường có màu nâu sậm hoặc mùi hôi rõ rệt.
Nguy cơ pha trộn: Thường bị pha với dầu đậu nành (soybean) hoặc dầu hạt cải (canola) — cả hai đều có ALA nhưng thấp hơn nhiều. Kiểm tra bằng GC/MS: ALA phải >50%. Một số sản phẩm polymerized linseed oil công nghiệp có thể bị bán nhầm là food-grade.
Chứng nhận: Organic (USDA/ECOCERT), Cold-Pressed, Non-GMO; lý tưởng có chứng nhận xử lý trong môi trường nitơ và đóng gói tối màu.
Bảo quản: Bắt buộc bảo quản tủ lạnh (2–8°C), chai tối màu, đậy kín. Đây là dầu nền nhạy cảm nhất với nhiệt / ánh sáng / oxy trong số các carrier oil phổ biến. Tuyệt đối không để ở nhiệt độ phòng sau khi đã mở. Thêm vitamin E (0,5%) và rosemary extract (0,1%) trong công thức mỹ phẩm để ổn định.

Flaxseed Oil (Linseed Oil

Tổng Quan

Thông số cơ bản

Thông số chuyên sâu

Acid Béo & Pha Chế

An Toàn

Đọc Thêm Chuyên Sâu

Khám phá tiếp